Czy wiedzieliście, że Hiszpania ma swojego Shakespeare’a? Félix Lope de Vega y Carpio, urodzony 25 listopada 1562 roku w Madrycie, to jeden z najważniejszych pisarzy hiszpańskiego Złotego Wieku. Jego dorobek literacki jest imponujący – stworzył około 2000 dramatów, z których do naszych czasów przetrwało 500, oraz około 3000 sonetów, 3 powieści, 4 nowele, 9 epopei i 3 poematy dydaktyczne. Jego twórczość odnowiła zasady teatru hiszpańskiego i znacząco wpłynęła na rozwój dramaturgii barokowej.
Życie i twórczość
Lope de Vega urodził się w rodzinie skromnego krawca i od najmłodszych lat przejawiał niezwykły talent literacki. W wieku pięciu lat potrafił już czytać i pisać, a jako dziecko układał pierwsze wiersze. Studiował w Colegio Imperial w Madrycie, a później na Uniwersytecie Alcalá de Henares, jednak jego burzliwa natura i liczne romanse (istnieje nawet legenda mówiąca o tym, że Lope de Vega poluje na kobiety odwiedzające jego przekształcony w muzeum dom – stąd częste omdlenia zwiedzających!) sprawiły, że nie ukończył nauki. Jego młodość za to naznaczona była konfliktami i licznymi skandalami. W 1588 roku wziął udział w wyprawie Wielkiej Armady przeciwko Anglii, co stało się jednym z jego wielu epizodów życiowych pełnych dramatyzmu. Po powrocie do Hiszpanii przez lata służył u różnych arystokratycznych mecenasów, jednocześnie pisząc niezliczone utwory. Lope de Vega był znany ze swojej niezwykłej płodności twórczej – potrafił napisać dramat w kilka dni, a jego dzieła cieszyły się ogromnym zainteresowaniem publiczności. Był jednym z głównych twórców tzw. comedia nueva (pol. nowa komedia) nowej formy teatralnej, która łączyła w sobie elementy tragiczne i komiczne, łamiąc klasyczne reguły dramaturgii.
Reformator teatru
W epoce Lope de Vegi teatr cieszył się ogromną popularnością i stawał się główną formą rozrywki. Dramatopisarz dostrzegł potrzebę stworzenia nowego modelu scenicznego, który będzie odpowiadał gustom ówczesnych widzów. Jego koncepcja comedia nueva charakteryzowała się dynamiczną akcją, mieszaniem tonów – tragicznego i komicznego – oraz wprowadzeniem wielowątkowych intryg. Jednym z jego najważniejszych dzieł teoretycznych była Arte nuevo de hacer comedias en este tiempo (1609), czyli „Nowa sztuka pisania komedii w naszych czasach”, w której wyjaśniał swoje podejście do dramaturgii. Odchodził od klasycznej zasady trzech jedności (miejsca, czasu i akcji), zastępując ją swobodniejszym, bardziej elastycznym stylem narracyjnym.
Najważniejsze dzieła
Lope de Vega pozostawił po sobie setki dramatów, z których wiele przeszło do kanonu literatury hiszpańskiej. Do jego najważniejszych utworów należą m.in. napisana w 1619 roku Fuenteovejuna (dramat historyczny, inspirowany prawdziwymi wydarzeniami z XV wieku, w którym wieśniacy buntują się przeciwko tyranii feudalnego pana) czy El perro del hortelano (pol. „Pies ogrodnika”) z 1618 roku (komedia opowiadająca o niemożliwej miłości między arystokratką a jej sekretarzem, pełna humoru i błyskotliwych dialogów). Jego dzieła były inspirowane zarówno historią Hiszpanii, jak i folklorem oraz literaturą ludową. W mistrzowski sposób łączył wątki romantyczne, humorystyczne i tragiczne, kreśląc barwne portrety bohaterów z różnych warstw społecznych.
Relacje z innymi pisarzami
Lope de Vega był postacią nad wyraz kontrowersyjną – nie tylko jako pisarz, ale i jako człowiek. Jak już wspomniano wyżej, jego życie prywatne pełne było romansów i skandali. Przyjaźnił się z Francisco de Quevedo i Juanem Ruizem de Alarcón, ale jego twórczość budziła zazdrość innych autorów. W szczególności miał napięte relacje z Luisem de Góngorą oraz Miguelem de Cervantesem. Cervantes, twórca słynnego na całym świecie Don Kichota, nie krył niechęci wobec Lopego, określając go jako autora płodnego, ale niekoniecznie utalentowanego. W jednym ze swoich utworów nawet wbił mu kilka ironicznych szpilek. Sam Lope również nie szczędził mu krytyki, uznając go za twórcę mniej popularnego i mniej utalentowanego.
Zaginione dzieło odnalezione po wiekach
W 2024 roku hiszpańska Biblioteka Narodowa ogłosiła niezwykłe odkrycie – odnalezienie nieznanej dotąd sztuki Lope de Vegi zatytułowanej La francesa Laura (pol. „Francuzka Laura”). Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji naukowcy z Uniwersytetów w Wiedniu i Valladolid zidentyfikowali autora spośród 350 możliwych kandydatów. Sztuka opowiada o Laurze, córce księcia Bretanii, której życie komplikuje się, gdy wpada w oko następcy francuskiego tronu. Mimo że odrzuca jego zaloty, zazdrosny mąż postanawia ją otruć. Historia kończy się szczęśliwie, gdy niewinność bohaterki zostaje udowodniona.
Lope de Vega dziś
Félix Lope de Vega y Carpio zmarł 27 sierpnia 1635 roku w Madrycie. Jego wpływ na literaturę hiszpańską jest niepodważalny – reformując teatr i tworząc niezliczone arcydzieła, na zawsze zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych dramatopisarzy nie tylko Hiszpanii, ale i całej Europy. Jego dzieła wciąż wystawiane są na scenach teatralnych na całym świecie, a jego koncepcja comedia nueva wywarła wpływ na późniejszych dramaturgów, w tym Pedro Calderóna de la Barca. Dzięki swojej niezwykłej płodności literackiej i talentowi narracyjnemu stał się legendą hiszpańskiej literatury i na zawsze zapisał się w kanonie światowej dramaturgii.
Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa
Źródła:
1. Ilustracja otwierająca artykuł: Attributed to Eugenio Caxés, domena publiczna [na:] Wikimedia Commons.
2. Lope de Vega [na:] wikipedia.pl (dostęp: 01.04.2025).
3. Sztuczna inteligencja odnalazła nieznane dzieło twórcy hiszpańskiego dramatu narodowego [na:] polskieradio24.pl (dostęp: 01.04.2025).
4. La obra de Lope de Vega [na:] cervantesvirtual.com (dostęp: 01.04.2025).
