Święte Wzgórze Andaluzji

Sacromonte czyli inaczej „Święte Wzgórze” to jedno z najbardziej malowniczych i kulturowo bogatych miejsc w Granadzie, w południowej Hiszpanii. Usytuowana na wzgórzu, nad rzeką Darro, dzielnica ta słynie ze swoich jaskiń, w których od wieków zamieszkują Cyganie (hiszp. Los Gitanos). Historia Sacromonte sięga czasów średniowiecza, kiedy to społeczność cygańska osiedliła się w tych rejonach, tworząc unikalne domy w wydrążonych skałach. To właśnie stąd jest najlepszy widok na słynną Alhambrę, a co więcej, to właśnie tu ma korzenie prawdziwy folklor Andaluzji. Poznajcie Sacromonte!

Historia Sacromonte

W latach 1238–1492 Granada była stolicą emiratu i siedzibą arabskich władców. Na przełomie 1491 i 1492 roku emirat Granady upadł, a władzę przejęli Królowie Katoliccy. To właśnie wtedy rozpoczęły się przymusowe przesiedlenia ludności muzułmańskiej, żydowskiej i romskiej. Granada jednak, ze względu na swoje położenie (jest ona położona w Górach Betyckich na wysokości około 700 metrów n.p.m.) stała się miejscem schronienia dla wygnańców, którzy znaleźli nowy dom w pobliskich jaskiniach i rozpoczęli tam nowe życie. Z biegiem czasu największy odsetek tamtejszej ludności zaczęli stanowić Romowie, którzy wykształcili nawet swój własny dialekt zwany caló.

Wnętrza jaskiń zaadaptowane jako domy dla społeczności romskiej są otwarte dla zwiedzających, którzy mogą zobaczyć jak wyglądało typowe wyposażenie tradycyjnych domostw. Źródło fotografii: Manuel Ramallo [na:] Pixabay.

Sacromonte – serce flamenco

Wraz z napływem Cyganów do Sacromonte, dzielnica ta stała się epicentrum kultury flamenco. To właśnie tu tradycje muzyczne i taneczne przyniesione przez Cyganów rozwijały się przez wieki, przekształcając Sacromonte w serce flamenco. W zamieszkanych przez nich jaskiniach odbywały się również tradycyjne zambras czyli cygańskie fiesty związane z zaślubinami. Nazwa zambra prawdopodobnie pochodzi od arabskich słów zamra (pol. 'flet’) i zamara (pol. 'muzycy’) i po raz pierwszy pojawiła się w literaturze XVII i XVIII wieku. Do dziś można zobaczyć zambras, ale obecnie nazwa ta odnosi się przede wszystkim do występów flamenco o charakterze mocno komercyjnym. Wśród znanych postaci związanych z Sacromonte znajdują się przede wszystkim artyści flamenco: María „La Canastera”, jedna z najsłynniejszych tancerek flamenco (hiszp. bailaora), której dom został przekształcony w muzeum, Paco de Lucía, legendarny gitarzysta flamenco (hiszp. tocaor) i Carmen Amaya, jedna z najważniejszych tancerek XX wieku.

Flamenco: Społeczność romska pozostawiła po sobie w Andaluzji tradycję flamenco. Nawet strój noszony przez tancerki nazywa się traje de gitana czyli dosłownie „strój Cyganki”. Źródło fotografii: pixabay.com.

Sacromonte i sztuka

Sacromonte zainspirowało wielu artystów, nie tylko tych związanych z kulturą flamenco. Najwybitniejszym przykładem będzie oczywiście Federico García Lorca, który w swojej twórczości, a w szczególności w słynnych wierszach z tomu Romancero Gitano (pol. 'Romancero Cygańskie’), dał wyraz swojej miłości do andaluzyjskiego folkloru. Innym wybitnym przykładem będzie José María Rodríguez Acosta, autor obrazu Gitanos del Sacromonte (pol. Cyganie z Sacromonte), który możemy podziwiać w Muzeum Królowej Zofii (hiszp. Museo de Reina Sofía) w Madrycie.

Obraz "Cyganie z Sacromonte" (hiszp. Gitanos del Sacromonte) autorstwa José María Rodríguez Acosta.
Źródło fotografii: Jl FilpoC, CC BY-SA 4.0 [na:] Wikimedia Commons.

Atrakcje turystyczne

Warto wspomnieć, że Sacromonte oferuje również wiele atrakcji. Jedną z najciekawszych jest Muzeum Jaskiń Sacromonte (hiszp. Museo Cuevas del Sacromonte). To etnograficzne muzeum rozciągające się na powierzchnię 10 tysięcy metrów kwadratowych, w którym zobaczyć można jak żyli dawniej mieszkańcy tej dzielnicy. Każda jaskinia oferuje nam co innego. Znajdziemy tam m.in. Jaskinię Flamenco (hiszp. Cueva del Flamenco), Jaskinię Ceramiki i Tkactwa (hiszp. Cueva Cerámica y Telar), Jaskinię Kuźnictwa (hiszp. Cueva de la Fragua) czy Jaskinię-Stajnię (hiszp. Cueva Cuadra). Te jaskinie opowiadają historie wieków i przenoszą nas w prawdziwy świat andaluzyjskiego folkloru. Odwiedzając Granadę, nie można pominąć tej magicznej części miasta, która jest kwintesencją Andaluzji.

Niektóre domy Sacromonte pełnią dziś funkcję skansenu, dzięki któremu zwiedzający mogą odbyć podróż w przeszłość Świętego Wzgórza. Źródło fotografii: Manuel Ramallo [na:] Pixabay.

Sacromonte dziś

Dziś Sacromonte łączy w sobie bogactwo historyczne i nowoczesność. Chociaż wiele tradycyjnych jaskiń zostało przekształconych w muzea, galerie sztuki i kawiarnie, nadal można znaleźć mieszkańców prowadzących swoje codzienne życie w stylu, który nie zmienił się od stuleci, a który dziś określilibyśmy prawdziwie „hipisowskim”.

Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa

Źródła:

1. Fotografia ilustrująca artykuł: Jebulon, CC0 [na:] Wikimedia Commons.

2. Z wizytą u cyganów i hipisów. Sacromonte. [na:] https://www.green-speed.pl/nasza-roczna-podroz/podroze/hiszpania/z-wizyta-u-cyganow-i-hipisow-sacromonte/ (05.07.2024).

3. Groty i dzielnica Sacromonte w Granadzie [na:] https://hispanico.pl/sacromonte/ (05.07.2024).

4. Style flamenco [na:] https://andalu.pl/style-flamenco/ (05.07.2024).

5. Conoce todo sobre el barrio Sacromonte [na:] https://www.casadelarteflamenco.com/barrio-del-sacromonte/ (05.07.2024).