Położona w północnym Chile pustynia Atakama to miejsce, które wymyka się wszelkim schematom. Surowa, piękna i pełna kontrastów, uchodzi za jedno z najbardziej nieprzyjaznych środowisk na Ziemi, ale też jedno z najbardziej fascynujących. Rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Pacyfiku na ponad 1000 kilometrów, między Andami a Oceanem Spokojnym, Atakama wabi podróżników nie tylko ekstremalnymi warunkami, ale i nieziemskimi krajobrazami, bogactwem geologicznym oraz niepokojącym pięknem, które w ostatnich latach przyćmił jeden z najbardziej wymownych symboli naszej epoki – śmieciowy cmentarz fast fashion. Poznajcie pustynię Atakama!
Gdzie leży i jak się tam dostać?
Atakama leży na styku trzech płyt tektonicznych – Nazca, Południowoamerykańskiej i Pacyficznej – co nie pozostaje bez wpływu na ukształtowanie jej powierzchni. Pustynia zajmuje głównie północną część Chile, z fragmentem przechodzącym w południowe Peru. Najpopularniejszym punktem wypadowym jest miasteczko San Pedro de Atacama, położone na wysokości 2400 m n.p.m., u samych stóp Andów. Można tam dotrzeć drogą lądową z miast takich jak Antofagasta, Calama czy Copiapó, a także samolotem – najbliższe lotnisko znajduje się właśnie w Calamie.
Surowy klimat
Atakama jest pustynią ekstremów. Roczna suma opadów w wielu miejscach nie przekracza 100 mm, a niektóre regiony nie widziały deszczu od ponad stu lat! To efekt działania zimnego prądu peruwiańskiego i wyżu nad Pacyfikiem, które skutecznie blokują wilgoć. Mimo że pustynia kojarzy się z upałem, tu nocą temperatury spadają nawet poniżej zera, a w dzień potrafią przekroczyć 30°C. W 2021 roku zdarzył się tu nawet… śnieg! I to nie symboliczny – w sierpniu miejscami odnotowano nawet 15 cm pokrywy śnieżnej, co było szokiem dla regionu uznawanego za jeden z najsuchszych na świecie.
Prawdziwa wyprawa na Księżyc
Nie bez powodu NASA testuje tu swoje łaziki marsjańskie. Valle de la Luna (pol. Dolina Księżycowa) zachwyca surowym, rzeźbionym przez wiatr i czas krajobrazem – skalnymi formacjami, wydmami i wąwozami przypominającymi powierzchnię innej planety. Zachód słońca podziwiany stąd to jedno z najbardziej surrealistycznych doświadczeń, jakie można przeżyć na Ziemi. Prawdziwa wyprawa w kosmos bez jej opuszczania!
Solne światy i różowe flamingi
W centrum pustyni leży Salar de Atacama, ogromne solnisko, które hipnotyzuje bielą i nierealnymi odcieniami różu i błękitu. Jest to miejsce szczególnie atrakcyjne dla ptaków – zwłaszcza flamingów, które migrują tu sezonowo, tworząc barwne widowisko. Ich obecność przypomina, że nawet na pustyni życie potrafi rozkwitać.
Gejzery
Na północ od San Pedro de Atacama znajdują się gejzery El Tatio, jedne z najwyżej położonych na świecie – aż 4320 m n.p.m.! Najlepiej odwiedzić je o świcie, gdy kontrast temperatury i ciśnienia powoduje widowiskowe wyrzuty pary z głębi ziemi. Widok gorących źródeł w mroźnym, andyjskim poranku to coś, co na długo zapada w pamięć.
San Pedro – serce pustyni
Choć miasteczko San Pedro de Atacama wygląda na zagubione w czasie i przestrzeni, jest ono dobrze przygotowane na przyjęcie turystów. Znajdziesz tu zarówno skromne hostele, jak i klimatyczne pensjonaty z widokiem na wulkan Licancabur. Wąskie uliczki kryją sklepy z lokalnym rękodziełem, restauracje serwujące kuchnię chilijską i peruwiańską, a agencje organizujące wycieczki w każdy zakątek pustyni.
Jezioro Cejar – chilijskie Morze Martwe
W pobliżu San Pedro znajduje się też Laguna Cejar – słone jezioro, w którym unoszenie się na wodzie przychodzi z łatwością dzięki wysokiemu zasoleniu. To idealne miejsce na relaks po całodziennym trekkingu, z bonusową panoramą na pasmo Andów.
Cmentarzysko mody
Warto wspomnieć o drugim obliczu tego pięknego miejsca. W ostatnich latach pustynia zyskała smutną sławę jako nielegalne wysypisko ubrań. Rocznie do chilijskich portów trafia około 59 tysięcy ton odzieży z Europy, Azji i USA. Co najmniej 39 tysięcy ton trafia na pustynię, ponieważ nikt jej nie kupuje. Hałdy dżinsów, kurtek i sukienek blakną w słońcu, nie ulegając biodegradacji. To efekt uboczny fast fashion, która – jak ostrzega ONZ – odpowiada za 8-10% emisji CO₂ i aż 20% światowego zużycia wody.
Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa
Źródła:
1. Fotografia ilustrująca artykuł: magnific.com.
2. Pustynia Atakama – co zobaczyć? [na:] 4challenge.org (dostęp: 05.05.2025).
3. Lenartowska, A., 2023, Modowe cmentarzysko na pustyni Atakama [na:] magazynbiomasa.pl (dostęp: 05.05.2025).
4. Pustynia Atacama – co robić w najsuchszym miejscu na ziemi? [na:] soliści.pl (dostęp: 05.05.2025).
5. Kuczkowski, Ł., 2020, Pustynia Atacama w Chile – miejsce nie z tej ziemi [na:] Kuczkowski.net (dostęp: 05.05.2025).