Przeniesiemy się dziś do XVIII-wiecznego Madrytu, w którym na salonach rozgrywają się zacięte debaty na temat… przecinków. To właśnie tam, w 1713 roku, w głowie pewnego dżentelmena – Juana Manuela Fernándeza Pacheco, markiza de Villena – zakiełkowała myśl: „a może by tak stworzyć instytucję, która upilnuje, żeby język hiszpański nie rozszedł się na wszystkie strony jak źle zawiązana peleryna?” Tak narodziła się Real Academia Española, w skrócie RAE – czyli Królewska Akademia Hiszpańska, która już od ponad 300 lat pełni funkcję językowego stróża, opiekuna i – nie bójmy się tego słowa – prawdziwego stylisty języka hiszpańskiego.
Jak to się wszystko zaczęło?
Wszystko zaczęło się od kilku spotkań w prywatnym domu w Madrycie. 6 lipca 1713 roku odbyła się pierwsza oficjalna sesja nowej instytucji, która początkowo miała zaledwie jedenastu członków. Już rok później, dzięki poparciu króla Filipa V, Akademia została uroczyście zalegalizowana. Niedługo później, bo w 1715 roku zatwierdzono motto Akademii: Limpia, fija y da esplendor – czyli: oczyszcza, utrwala i nadaje blask. Towarzyszył mu wizerunek tygla stojącego w ogniu – w końcu język to nie byle co, to materiał szlachetny, który trzeba topić, oczyszczać i formować. Bez przesady, ale z pasją.
Czym właściwie zajmuje się RAE?
RAE to taka trochę językowa ciocia – czasem surowa, czasem wyrozumiała, ale zawsze z misją czuwania nad jednością i poprawnością języka hiszpańskiego, bez względu na to, czy mówi się nim w Madrycie, Meksyku, Limie, czy Buenos Aires. Jej celem nie jest zatrzymać zmian zachodzących w języku, lecz zadbać, żeby działy się one z głową. Co ciekawe, Akademia wydaje m.in.: Słownik języka hiszpańskiego (hiszp. Diccionario de la lengua española, DLE) – najważniejszy słownik w świecie hiszpańskojęzycznym. Pierwsze wydanie pojawiło się w 1780 roku. Obecnie korzystamy z 23. edycji! Tworzy też Ortografię języka hiszpańskiego (pierwsza wersja w 1741) oraz Gramatykę (premiera: 1771; nowoczesna wersja z lat 2009–2011). Jeśli więc zastanawiasz się, czy można napisać solo, a może jednak sólo, z akcentem czy bez (odwieczny hiszpański dylemat), to właśnie RAE rozwieje wszelkie wątpliwości.
Siedziba, czyli świątynia języka
RAE długo wędrowała po madryckich ulicach, aż wreszcie w 1894 roku otrzymała własny budynek przy ulicy Felipe IV. Tak, zbudowano go specjalnie dla Akademii – bo język hiszpański zasługuje na swoje własne królestwo! W 2007 roku powstało również Centrum Studiów RAE i ASALE przy ulicy Serrano, gdzie odbywają się prace nad projektami obejmującymi cały świat hiszpańskojęzyczny.
.jpg){kind=link}
RAE i świat hiszpańskojęzyczny
RAE to nie samotna wyspa. Od 1951 roku współpracuje ze wspomnianym wyżej ASALE – czyli Stowarzyszeniem Akademii Języka Hiszpańskiego. To organizacja zrzeszająca 23 akademie z krajów hiszpańskojęzycznych, od Argentyny po Filipiny (tak, tam też kiedyś mówiło się po hiszpańsku!). Razem tworzą politykę językową, która ma zapewnić jedność i różnorodność jednocześnie – tak, żeby Hiszpan z Galicji mógł bez problemu zrozumieć Kolumbijczyka z Cartageny.
Dyrektorzy i ich misje
Od 1713 roku RAE miała 31 dyrektorów. Niektórzy z nich, jak Ramón Menéndez Pidal czy José María Pemán, sprawowali funkcję dwukrotnie. Obecnie Akademią kieruje Santiago Muñoz Machado, autor opracowania Pasado y presente de la Real Academia Española, czyli „RAE – kiedyś i dziś”.
Ciekawostka na koniec
RAE, choć z pozoru poważna i nieco archaiczna, w ostatnich latach pokazała, że potrafi iść z duchem czasu. Ma konto na Twitterze (X), gdzie z humorem komentuje językowe potyczki internautów, a także aktywnie działa, by nieść blask i porządek w świecie pełnym skrótów, hashtagów i auto-poprawek. Warto podkreślić więc, że RAE to coś więcej niż grono gramatycznych nerdów. To instytucja, która od ponad trzech wieków pilnuje, by język hiszpański – piękny, złożony, barwny – zachował swoją tożsamość, był zrozumiały od Kadyksu po Caracas i rozwijał się w wyjątkowej harmonii. Czy nie brzmi to jak naprawdę dobra misja? ¡Que viva el español!
Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa
Źródła:
1. Inauguracja obecnego budynku Real Academia Española w 1894 roku w La Ilustración Española y Americana, narysowana przez Juan Comba. Fot. Juan Comba García, domena publiczna [na:] Wikimedia Commons.
2. Real Academia Española [na:] es.wikipedia.org (dostęp: 20.04.2025).
3. Historia de la Real Academia Española [na:] rae.es (dostęp: 20.04.2025).
