Dlaczego Hiszpanie żyją w złej strefie czasowej?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego w Hiszpanii obowiązuje ta sama godzina co w Polsce, choć geograficznie kraj ten leży dużo dalej na zachód? Spójrz na mapę – coś tu się nie zgadza. Nie jest to jednak przypadek, lecz efekt decyzji politycznej sprzed kilkudziesięciu lat, której konsekwencje Hiszpanie odczuwają do dziś. 

Hiszpania – w jakiej strefie czasowej powinna być?

Obecnie Hiszpania znajduje się w tej samej strefie czasowej co Niemcy, Francja czy Polska. Większość kraju funkcjonuje według czasu środkowoeuropejskiego (CET, GMT+1) oraz jego letniego wariantu (GMT+2). Jedynie Wyspy Kanaryjskie pozostają w strefie zachodnioeuropejskiej (GMT+0), co jest zgodne z ich położeniem geograficznym. Teoretycznie jednak cała kontynentalna część Hiszpanii powinna mieć ten sam czas co Portugalia czy Wielka Brytania, czyli GMT+0, ponieważ znajduje się w tej samej długości geograficznej. Skąd więc ta anomalia?

Cofnijmy się w czasie – jak Hiszpanie zgubili swoją godzinę

Do początku XX wieku Hiszpania stosowała czas słoneczny, który najlepiej odzwierciedlał naturalny rytm dnia. W 1901 roku kraj przyjął czas uniwersalny (GMT+0), a Wyspy Kanaryjskie przez kolejne dwie dekady funkcjonowały jeszcze według własnego, lokalnego czasu. Pierwsza większa zmiana nastąpiła w 1918 roku, kiedy wprowadzono czas letni. Praktyka ta jednak nie była stosowana regularnie i stała się wręcz kwestią polityczną podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936-1939). W zależności od tego, kto kontrolował dane terytorium, zegarki przestawiano w jedną lub drugą stronę. Przez kolejne dekady Hiszpanie żyli według czasu zachodnioeuropejskiego (GMT+0), podobnie jak sąsiednia Portugalia czy Wielka Brytania. Jednak wszystko zmieniło się w 1940 roku, kiedy generał Francisco Franco podjął decyzję, która do dziś odbija się na codziennym życiu mieszkańców.

Dyktator Hiszpanii Francisco Franco w 1936 roku zaczął trwającą 3 lata wojnę domową. Kiedy ją wygrał zaczął wprowadzać wiele zmian politycznych i społecznych, które między innymi widzimy dziś na zegarkach Hiszpanów. Fot. AnonymousUnknown author, domena publiczna [na:] Wikimedia Commons.

Franco i Hitler – polityczna zmiana czasu

Hiszpania oficjalnie nie brała udziału w II wojnie światowej, ale generał Francisco Franco otwarcie sympatyzował z Adolfem Hitlerem i nazistowskimi Niemcami. W geście poparcia dla III Rzeszy zdecydował się przestawić zegary o godzinę do przodu, dostosowując Hiszpanię do czasu środkowoeuropejskiego (GMT+1), który obowiązywał w Niemczech i okupowanych przez nie krajach, takich jak Francja czy Belgia. Zmiana miała być tymczasowa, ale po wojnie nigdy jej nie cofnięto. Hiszpania, choć geograficznie nadal należała do strefy zachodnioeuropejskiej, pozostała przy CET – i tak jest do dziś.

Jak zły czas wpływa na życie Hiszpanów?

Decyzja sprzed ponad 80 lat wciąż ma wpływ na hiszpańską codzienność, a eksperci od lat alarmują, że przestawienie zegara niezgodne z naturalnym rytmem dnia powoduje poważne konsekwencje. Jednym z widocznych problemów jest to, że Hiszpanie jedzą inaczej niż reszta Europy. Śniadania są lekkie, lunch zaczyna się dopiero o 14-15, a kolacje odbywają się często po 21, a nawet później. Wynika to z faktu, że ich zegary pokazują godzinę „do przodu” względem rzeczywistej pozycji słońca. Ponadto, mieszkańcy Hiszpanii śpią średnio o godzinę krócej niż inne europejskie społeczeństwa. Praca i szkoła zaczynają się wcześnie rano, ale ludzie nie dostosowali się do sztucznie zmienionej strefy czasowej i nadal prowadzą tzw. „nocny tryb życia”. W konsekwencji chroniczne niedospanie odbija się na koncentracji i wydajności. Badania wskazują, że wielu Hiszpanów zmaga się z ciągłym zmęczeniem, co wpływa na ich produktywność w pracy i wyniki w nauce. Największy problem ze zmianą czasu ma najbardziej na zachód wysunięty region Hiszpanii czyli Galicja. W lecie słońce zachodzi tam nawet o 22:15, co jeszcze bardziej zaburza naturalny rytm dnia.

Okazuje się, że życie w nieprawidłowej strefie czasowej odbija się wyraźnie na komforcie życia. Standardowy Hiszpan ma zaburzony rytm domowy i jest bardziej niewyspany niż na przykład przeciętny Polak. Fot. magnific.com.

Czy Hiszpania wróci do swojej właściwej godziny?

Co jakiś czas temat powrotu do naturalnej strefy czasowej wraca do debaty publicznej. W 2013 roku hiszpański parlament sugerował, że przesunięcie zegarów z powrotem do GMT+0 mogłoby poprawić jakość życia mieszkańców. Pomysł jednak nigdy nie został wcielony w życie. Obecnie nie ma żadnych konkretnych planów, by Hiszpania zmieniła swoją strefę czasową. Wielu polityków uważa, że po tylu latach społeczeństwo przyzwyczaiło się do obecnego systemu, a zmiana mogłaby przynieść więcej chaosu niż korzyści.

Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa

Źródła:

1. Fotografia ilustrująca artykuł: magnific.com.

2. Dlaczego Hiszpanie żyją w złych czasach? [na:] agatauczy.pl (dostęp: 18.03.2025).

3. Tom F., 6 ciekawostek na temat stref czasowych, o których każdy podróżujący powinien wiedzieć [na:] ef.pl (dostęp: 18.03.2025).

4. Czy w Hiszpanii Jest Ten Sam Czas co w Polsce?, 2024 [na:] wieści-z-hiszpanii.pl (dostęp: 18.03.2025).