Jak zapewne wiecie Hiszpania ma wiele symboli kulturowych – flamenco, korridę, paellę… ale czy słyszeliście kiedykolwiek o dwóch najbardziej nieudolnych agentach w historii komiksu? Jeśli nie to przedstawiamy wam Mortadelo i Filemona! Stworzeni w 1958 roku przez Francisco Ibáñeza, ci dwaj bohaterowie to żywy dowód na to, że do zostania agentem tajnych służb wcale nie trzeba mieć inteligencji, a już tym bardziej sprytu – wystarczy ogromna zdolność do pakowania się w kłopoty.
Agenci z misją… choć niekoniecznie skuteczną
Początkowo Mortadelo i Filemon byli zwykłymi detektywami-amatorami prowadzącymi własną agencję informacyjną. Już wtedy było jasne, że talentu do śledztw mają tyle co ryba do jazdy na rowerze. Z czasem awansowali – choć może „awans” to zbyt duże słowo – do pracy w T.I.A. (Técnicos de Investigación Aeroterráquea; pol. Technicy ds. Śledztw Powietrzno-Naziemnych), czyli parodii słynnych agencji wywiadowczych, takich jak CIA. Tam, zamiast ratować świat, głównie wysadzają budynki, demolują samochody i – oczywiście – uprzykrzają życie swojemu przełożonemu, zwanemu po prostu „Súperem”. Mortadelo, ten wyższy i łysy, ma niezwykłą umiejętność – może przebrać się dosłownie za wszystko: od doniczki po pralkę. Jego kompana, Filemona, łatwo rozpoznać po jego kultowych dwóch włosach, które dziwnym trafem zawsze pozostają nienaruszone, nawet po eksplozji dynamitu. Filemon jest szefem duetu, co nie oznacza, że jest mądrzejszy – po prostu częściej dostaje od szefa naganę za nieudane, a raczej katastrofalne w skutki misje.
Czy to jeszcze praca, czy już eksperyment naukowy?
Codzienność Mortadela i Filemona to pasmo katastrof, w które wplątują się z godnym podziwu optymizmem. Na drodze do „sukcesu” towarzyszą im m.in. Profesor Bacterio – naukowiec, którego wynalazki działają odwrotnie do zamierzeń (np. odtrutka na jad węża sprawia, że zamieniasz się w anakondę) oraz Sekretarka Ofelia – kobieta o aparycji, którą Mortadelo zwykle komentuje paniczną ucieczką. Nie ma też takiej pułapki, w którą bohaterowie by nie wpadli. W ich świecie nie istnieje coś takiego jak konsekwencje – po upadku z dziesiątego piętra czy eksplozji miny przeciwpancernej, w kolejnej klatce komiksu są jak nowo narodzeni. Gdyby fizyka rzeczywiście tak działała, Newton zakończyłby swoje badania zanim na dobre w ogóle je rozpoczął.
Satyra na Hiszpanię
Choć Francisco Ibáñez zawsze powtarzał, że jego komiksy nie mają żadnego głębszego przekazu, to trudno nie zauważyć, że w krzywym zwierciadle przygód agentów T.I.A. odbija się cała Hiszpania. Korupcja polityczna, nieudolna administracja, bałagan w instytucjach państwowych – wszystko to można odnaleźć w przygodach dwójki bohaterów. Może właśnie dlatego Hiszpanie pokochali ich tak bardzo – to sposób, by śmiać się z własnych problemów, zamiast się nimi nieustannie zamartwiać. W końcu nie można wszystkiego brać aż tak na poważnie, tym bardziej w Hiszpanii.
Nieśmiertelni jak ich gafy
Komiks o Mortadelo i Filemonie to jedna z najdłużej istniejących serii w Hiszpanii – Ibáñez rysował ich przez ponad 60 lat! Oprócz komiksów doczekali się także animacji, filmów aktorskich i gier wideo, a ich niezmienna popularność dowodzi, że dobry slapstick nigdy nie wychodzi z mody. Krótko mówiąc, jeśli szukasz komiksu, który sprawi, że zapomnisz o problemach i uwierzysz, że nawet największa katastrofa może skończyć się tylko utratą spodni i lekkim zawrotem głowy, Mortadelo i Filemon są dla Ciebie. Bo w końcu, jeśli oni mogą być agentami, to chyba wszystko jest możliwe!
Autorka artykułu: Paulina Eryka Masa
Źródła:
1. Fotografia ilustrująca artykuł: mural na cześć Francisco Ibáñeza na fasadzie Centrum Cultury Ramón Alonso Luzzy w hiszpańskiej miejscowości Cartagena, stworzony w 2021 roku przez Raúla Estal.P4K1T0, CC0 [na:] Wikimedia Commons.
2. Carretero, N., 2014, Mortadelo y Filemón, espejo de España [na:] yorokobu.es (dostęp: 30.03.2025).
3. Rodriguez, E., 2008, Mortadelo y Filemón: 50 años de golpe y porrazo [na:] heraldo.es (dostęp: 30.03.2025).
4. Mortadelo y Filemón [na:] es.wikipedia.org (dostęp: 30.03.2025).
.jpg){kind=link}